Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων

Konstantinos I. Stergiou


river_monit

Το Ινστιτούτο Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων (ΙΘΑΒΙΠΕΥ) είναι ένα δημόσιο ερευνητικό Ινστιτούτο που εστιάζει τις δραστηριότητες του στους τομείς της αλιείας και των εσωτερικών υδάτων. Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ κατέχει ηγετική θέση σε αυτούς τους τομείς στην Ελλάδα, με σημαντική δραστηριότητα και στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου, αλλά και της Ευρώπης γενικότερα. Κατά την τελευταία εξωτερική αξιολόγηση απέσπασε τον τίτλο του Κέντρου Αριστείας Αλιείας, Παράκτιας Ζώνης και Διαχείρισης Εσωτερικών Υδάτων.

Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ συμβάλλει καίρια στην αλιευτική έρευνα που διεξάγεται στη Μεσόγειο, καθώς συμμετέχει στην Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Αλιείας, καθώς και στα μεγάλα έργα δικτύων ERANET Marifish, EUROCEAN και COFASP, ενώ έχει ενεργή συμμετοχή και πρωταγωνιστικό ρόλο και σε Διεθνείς Οργανισμούς που ασχολούνται με τη διαχείριση των θαλάσσιων βιολογικών πόρων. Επιστήμονες του Ινστιτούτου πρωτοπορούν στην ανάπτυξη εργαλείων εκτίμησης της ποιότητας των ποτάμιων και υγροτοπικών οικοσυστημάτων και συμμετέχουν σε πανευρωπαϊκές πρωτοβουλίες και ερευνητικά προγράμματα τα οποία αποσκοπούν στην ανάπτυξη μεθοδολογιών οικολογικής αξιολόγησης, αλλά και ορθών πρακτικών περιβαλλοντικής διαχείρισης και αποκατάστασης.

 

Σκοπός του ΙΘΑΒΙΠΕΥ είναι: • η διατήρηση και η διαχείριση υδάτινων βιολογικών πόρων, οικοτόπων και οικοσυστημάτων, • η παροχή επιστημονικής υποστήριξης και συμβουλευτικών υπηρεσιών σε εθνικούς και διεθνείς οργανισμούς για τη διαχείριση και την προστασία του περιβάλλοντος, και • η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού στη διατήρηση των υδάτινων βιολογικών πόρων, οικοτόπων και οικοσυστημάτων. Οι στόχοι του επιτυγχάνονται με διεπιστημονική και ολοκληρωμένη έρευνα (πεδίου, εργαστηριακή και πειραματική, βασική και εφαρμοσμένη) που αφορά στην:
• Παρακολούθηση, εκτίμηση, και πρόβλεψη για την κατάσταση των αλιευτικών αποθεμάτων (ψαριών, μαλακίων και καρκινοειδών) στα ελληνικά ύδατα.
• Εκτίμηση οικολογικής ποιότητας και παρακολούθηση των εσωτερικών υδάτων.
• Μελέτη της βιοποικιλότητας και δράσεις διατήρησης και αποκατάστασής της.
• Παροχή συμβουλών για τη βιώσιμη εκμετάλλευση αλιευτικών πόρων στα ελληνικά και μεσογειακά ύδατα.
• Ανάπτυξη εργαλείων και εκπόνηση σχεδίων διαχείρισης που εξυπηρετούν εθνικές, μεσογειακές και ευρωπαϊκές ανάγκες και πολιτικές.
• Διάχυση πληροφοριών και γνώσης από την ερευνητική δραστηριότητα (οργάνωση εκδηλώσεων, έντυπο υλικό, ηλεκτρονικά μέσα).

Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ στοχεύει στην παραγωγή γνώσης σχετικά με τις τις δομικές και λειτουργικές πτυχές των υδάτινων οικοσυστημάτων των εσωτερικών υδάτων και με τα ανώτερα τροφικά επίπεδα (συμπεριλαμβανομένης της αλιείας) των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, καθώς και στην εφαρμογή αυτής της γνώσης για την ολοκληρωμένη διαχείριση των λεκανών απορροής ποταμών, την οικοσυστημική προσέγγιση στον τομέα της αλιείας, την ολοκληρωμένη διαχείριση της παράκτιας ζώνης και τη διατήρηση της υδρόβιας βιοποικιλότητας. Βασικό στοιχείο, επίσης, της στόχευσής του είναι η ανάπτυξη και εφαρμογή σύγχρονων και πρωτοποριακών εργαλείων για την οικολογική παρακολούθηση, την πρόγνωση του καιρού και την παραγωγή μοντέλων υδρομετεωρολογίας, οικολογίας και ποιότητας νερού.

  • Βιολογία, οικολογία και κύκλος ζωής των υδρόβιων οργανισμών και των αλιευτικών πόρων (παραβενθικοί οργανισμοί, μικρά και μεσαία πελαγικά ψάρια, μεγάλα πελαγικά, θαλάσσια κητώδη και ερπετά, οργανισμοί εσωτερικών υδάτων: ηλικία, αύξηση, αναπαραγωγή, δυναμική πληθυσμών, θνησιμότητα, διατροφή, χωροχρονική κατανομή, αφθονία, συμπεριφορά, μεταναστεύσεις, ακουστικά/ηχοβολισμός, σήμανση).
  • Πρώτα στάδια ζωής των υδρόβιων οργανισμών (ταξινομία και αναγνώριση, ηλικία, αύξηση, διατροφή, θνησιμότητα, διασπορά, αφθονία – ημερήσια παραγωγή αβγών, ποικιλότητα)
  • Διατήρηση της βιοποικιλότητας και περιβαλλοντική αποκατάσταση (ταξινομία, κατανομή, αφθονία, βιολογία και οικολογία οργανισμών εσωτερικών υδάτων, γενετική δομή ειδών και πληθυσμών, διατήρηση ενδημικών και απειλούμενων ειδών ψαριών των εσωτερικών υδάτων, αξιολόγηση κατάστασης διατήρησης της βιοποικιλότητας, επισκόπηση υγροτοπικών, παρόχθιων και άλλων ειδικών ενδιαιτημάτων, αποκατάσταση ενδιαιτημάτων, ξενικά είδη της θάλασσας και των εσωτερικών υδάτων και οι αλληλεπιδράσεις των τελευταίων με τα αυτόχθονα είδη).
  • Εκτίμηση της οικολογικής ποιότητας και παρακολούθηση των εσωτερικών υδάτινων σωμάτων (παρακολούθηση και εκτίμηση της οικολογικής κατάστασης των επιφανειακών υδάτων σύμφωνα με τις διατάξεις της Οδηγίας-Πλαίσιο για τα Νερά, ανάπτυξη τυπολογίας ποταμών, καθορισμός των συνθηκών αναφοράς, επιλογή μετρικών και δεικτών για την εκτίμηση της απόκλισης από τις συνθήκες αναφοράς).
  • Ολοκληρωμένη διαχείριση λεκανών απορροής (ολοκληρωμένη διαχείριση υδάτινων πόρων σε κλίμακα λεκάνης απορροής με τη χρήση εκτιμήσεων οικολογικής ποιότητας, αριθμητικά μοντέλα για την προσομοίωση διεργασιών που καθορίζουν την υδρολογία και την ποιότητα του νερού και για την ανάπτυξη σεναρίων διαχείρισης, μελέτη ακραίων καιρικών φαινομένων «hot moments», όπως ξηρασιών και πλημμυρών, καθώς και των επιπτώσεών τους στις υδρόβιες βιοκοινότητες, προβλεψιμότητα του κύκλου του νερού μέσω της μελέτης των διεργασιών του νερού επιφάνειας-εδάφους και παράκτιων περιοχών, και βέλτιστη ενσωμάτωση των μοντέλων με δεδομένα πεδίου).
  • Αλιευτική οικολογία και οικοσυστημική προσέγγιση στην αλιευτική διαχείριση (αλληλεπιδράσεις αλιείας-υδατοκαλλιεργειών-περιβάλλοντος, χωρο-χρονική βαθυμετρική κατανομή ενηλίκων/νεαρών ατόμων, γεωγραφική κατανομή, διατήρηση μη-αλιευτικών πόρων, ολοκληρωμένη διαχείριση παράκτιας ζώνης συμπεριλαμβανομένου του σχεδιασμού και της διαχείρισης τεχνητών υφάλων και θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών, οικολογικά μοντέλα και προσομοιώσεις με σενάρια αλιευτικής εκμετάλλευσης σε ένα οικοσυστημικό πλαίσιο, παρακολούθηση μέσα από την Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική).
  • Αλιευτική δυναμική και συλλήψεις (παρακολούθηση μέσα στο Πλαίσιο Συλλογής Δεδομένων της ΕΕ, δυναμική στόλου, εκφορτώσεις, αξιολογήσεις αποθεμάτων, νέοι αλιευτικοί πόροι, επιλεκτικότητα τράτας και μικρών παράκτιων εργαλείων, απορρίψεις, παρακολούθηση με VMS, κοινωνικοοικονομικά, ανάπτυξη σχεδίων διαχείρισης).
  • Μοντελοποίηση και αξιολόγηση (διάφορα μοντέλα βασισμένα σε ηλικία και παγκόσμια παραγωγή, μοντέλα χρονοσειρών, μοντέλα καταλληλότητας ενδιαιτημάτων, Individual Based Models – IBM, Ecopath-w-Ecosim, αριθμητικά μοντέλα πρόβλεψης καιρού, υδρο-μετεωρολογικά μοντέλα, στατιστική αξιολόγηση πρόβλεψης καιρού).
  • Βάση δεδομένων και Μονάδα Υποστήριξης Γεωγραφικών Συστημάτων Πληροφοριών (GIS).

Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ παρέχει υπηρεσίες επιστημονικής υποστήριξης (συμβουλές, δεδομένα και αξιολογήσεις) σε εθνικούς φορείς σχεδιασμού και άσκησης πολιτικής για την αλιεία και το περιβάλλον, εκπροσωπεί τη χώρα σε διεθνή, ευρωπαϊκά και κοινοτικά όργανα και υποστηρίζει την εφαρμογή των πολιτικών της ΕΕ για τη Θαλάσσια Στρατηγική, για τα Ύδατα και για τη Βιοποικιλότητα. Τα αποτελέσματα των ερευνητικών δράσεων του Ινστιτούτου έχουν σημαντικές κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις, καθώς συνεισφέρουν στη βέλτιστη διαχείριση των υδατικών πόρων και στο σχεδιασμό στρατηγικών για μια βιώσιμη και φιλική προς το περιβάλλον ανάπτυξη. Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ συνεργάζεται στενά με τα υπόλοιπα Ινστιτούτα του ΕΛΚΕΘΕ και το εύρος των δραστηριοτήτων του εκτείνεται γεωγραφικά στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης, τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική.
Το ΙΘΑΒΙΠΕΥ παρέχει υπηρεσίες στους κατωτέρω φορείς:
• Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας • Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων
• Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας
• Υπουργείο Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού
• Ευρωπαϊκή Ένωση
• Διεθνείς Οργανισμοί Διαχείρισης (EFARO, EC STECF, CIAC, GFCM, FAO-EASTMED, ICCAT, NAFO, ICES, UNEP MAP RAC/SPA, EEAJRC, κλπ)
• Φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης (Δήμοι, Περιφέρειες)
• Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών και Εθνικών Δρυμών στην Ελλάδα
• Mariculture Business Innovation Center, Κροατία
• ΜΚΟ
• Αλιευτικοί Σύλλογοι, Αγροτικοί Συνεταιρισμοί, κλπ

Κτίριο Αγίου Κοσμά (Θαλάσσιοι Βιολογικοί Πόροι):
Άγιος Κοσμάς
Ελληνικό, Τ.Κ. 16777
Αθήνα
Τηλ.: 210 9821354, 9856718
Φαξ: 210 9811713
Email: gkalyvioti@hcmr.gr


Κτίριο Αναβύσσου (Εσωτερικά Ύδατα): Ελληνικό
Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών, Ινστιτούτο
Θαλάσσιων Βιολογικών Πόρων και Εσωτερικών Υδάτων
46,7 χλμ Λεωφ. Αθηνών – Σουνίου
Τ.Θ. 712, Τ.Κ. 19013
Ανάβυσσος, Αττική
Τηλ.: 22910 76458
Φαξ: 22910 76419
Email: argvalabou@hcmr.gr


Κτίριο Ηρακλείου Κρήτης (Θαλάσσιοι Βιολογικοί Πόροι): Γούρνες Πεδιάδος
Τ.Θ. 2214, Τ.Κ. 71003
Ηράκλειο Κρήτης
Τηλ: 2810 337860
Φαξ: 2810 337822
Email: elpalik@hcmr.gr

TOP